Aslî harflerin (fe, ayn, lam) üzerine ziyâde harf veya harfler ekleyerek yapılır. Bu masdarlar sülâsî (üç kök harf) ve mezîd yani üç harfe ilâve  yapılmış “sülâsî mezid” masdarlardır.

İf’âl, tef’îl, mufâ’ale, tefâ’ul, infi’âl, ifti’âl, tefa’ul, istif’âl bunların Osmanlıca'da sıkça kullanılan vezinleridir.

Osmanlıca okurken bu kalıplarda gelen kelimeleri fark eder ve harekesiz olarak tanırsınız.

Masdar Bâbı

Mesela ikrâm kelimesi if’âl bâbındadır. Kâf, ra, mim aslî harfleri aynı kalıba, vezine, düzene, ölçüye göre okunacaktır. Hareke ve çekimler de aynıdır.

اِفْعَالْ

اِكْرَامْ

İf’âl veznindeki dizilişte; esre almış bir elif*, sâkin bir fe, üstünlü bir ayn, uzatma vazifesi gören bir elif ve sâkin bir lam görülmektedir. Burada aynı ölçü diğer kelimemizde de kullanılmıştır. Fark aslî harflerdedir. Fe, ayn, lam yerine kâf, ra, mim gelmiştir ve ikrâm okunacaktır.

Diğer vezinlerde de durum aynıdır. Harekeleri ve ziyade kılınmış harflerin dizilişini, düzenini fark etmek mühim.

Sülasi Mezidler - İsm-i Fâ’il ve İsm-i Mef’ûl

مصدر اسم فاعل اسم مفعول
افغال مُفْعِلْ مُفْعَلْ
تفعيل مُفَعِّلْ مُفَعَّلْ
مفاعله مُفَاعِلْ مُفَاعَلْ
تفاعل مُتَفَاعِلْ مُتَفَاعَلْ
انفعال مُنْفَعِلْ ~
افتعال مُفْتَعِلْ مُفْتَعَلْ
تفعّل مُتَفَعِّلْ مُتَفَعَّلْ
استفعال مُسْتَفْعِلْ مُسْتَفْعَلْ

*Elif hareke aldığında hemze denir.

Kategori: Anasayfa Ekleyen: Tazammun Tarih: 2018-06-20