Farsça ekler Osmanlı Türkçesinde mühim bir yer tutuyor. Farsça ekleri iki kısımda ele alalım.

Farsça Ön Ekler

Kelimenin önünde yer alan ve ekleri kelimeye olumsuzluk manası vermektedir.

Bîhaber: habersiz

Bîhuzur: huzursuz

Bîcân: cansız 

بى جان بى حضور بى خبر

Nâhak: haksız

Nâmüsâid: müsait olmayan

Nâhoş: hoş olmayan

نا خوش نا مساعد نا حقّ

Hem eki beraberlik bildirir.

Hemcins: aynı cinsten

Hemfikir: aynı fikirde, fikirdaş

Hemşehrî: aynı şehirli

هم شهرى هم فكر هم جنس

Ber eki üzere manası verir.

Berdevam: devam üzere

Berkemâl: kemâl üzere (mükemmel)

بر كمال بر دوام

Ez eki -den, -dan manası verir.

Ezcümle: bu cümleden (örneğin)

Ezkaza: kazaen

از قضاء از جمله

Der eki -de, içinde manası verir.

Derkenar: kenarda

Derhâtır: hâtırda

Derhâl: hâlde (hemen şimdi)

در حال در خاطر در كنار

Farsça Son Ekler

Kelimenin sonuna eklenenlere bakalım.

Âne eki nispet bildirir.

Şâhâne: Şâhça (Şâha yakışır biçimde)

Merdâne: Merdçe (mert olana yakışacak biçimde)

Câhilâne: cahilce

جاهلانه مردانه شاهانه

Gîn eki -li manası verir.

Gamgîn: gamlı

Engîn: enli

انكين غمكين

Mend eki -li manası verir.

Hissemend: hisseli

Arzumend: arzulu

Dânişmend: bilgili

دانشمند ارزومند حسه مند

Gîr eki tutan, kabz ve zapt eden manası verir.

Tarafgîr: taraf tutan

Destgîr: el tutan (yardımcı)

Cihangîr: Cihânı ele geçiren

جهانگیر دستگیر طرفگیر

Vâr eki sahiplik, maliklik manası verir.

Ümidvâr: ümitli

Şâhvâr: Şaha yaraşır biçimde

شاهوار اميدوار

 

Kategori: Anasayfa Ekleyen: Tazammun Tarih: 2019-03-02