Sayılar:

Yek, dü, se, çehar, penc, şeş, heft, heşt, neh, deh.

Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on.

يك ، دو ، سه ، چهار ، پنج ، شش ، هفت ، هشت ، نه ، ده

Günler:

Yekşenbe, Düşenbe, Seşenbe, Çeharşenbe, Pencşenbe, Cuma, Şenbe.

Pazar, Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi.

يكشنبه ، دوشنبه ، سه شنبه ، چهارشنبه ، پنج شنبه ، جمعه ، شنبه

Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-07-13

Sıfatlar nasıllık bildirirler. Mesela büyük çocuk, mavi çorap, uzun sopa, alçak duvar gibi. Burada nesnelerin sıfatları bildirilmiş oluyor.

Tavsif ve Ta'yin Sıfatları

Nesnelerin şekil ve halini bildiren sıfatlara tavsif sıfatları diyoruz.

Büyük, küçük, şişman, ince, latif, kaba, ürkek gibi.

بويوك ، كوچوك ، شيشمان ، اينجه ، لطيف ، قبا ، اوركك

Ta'yin sıfatları, isimleri tayin eder.

Bu, birkaç, beş, şu gibi.

بو ، برقاچ ، بش ، شو

Mübhem Sıfatlar

Bir ismi mübhem yani belirsiz bir surette gösteren sıfatlardır.

Çok kullanılanları şunlardır:

Bazı, bir, ne, her, hangi, birkaç, başka, bütün, birtakım, birçok, hiçbir...

بعض ، بر ، نه ، هانگى ، برقاچ ، باشقا ، بوتون ، برطاقيم ، برچوق ، هيچ بر

Bu ve bazı içeriklerde bu Eserden Çokça istifade edilmiştir
Türkçe Yeni Sarf ve Nahiv Dersleri - Muharriri: Mithat Sadullah
Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-06-01

Masdarlar bir iş ifâde eden kelimelerdir. Türkçe'de kelime sonlarına “mek” ve “mak” getirilmekte ve o şekilde masdar yapılmaktadır..

Bilmek, gezmek, okumak, bulmak, aramak, satmak, koşmak gibi...

بيلمك , كزمك , اوقومق , بولمق , آرامق , صتمق , قوشمق

Mak ve mek alametleri kaldırıldığı takdirde masdarın aslı, esası “madde-i asliye”si kalır.

Kaç, kaç..mak, vur, vur..mak, koş, koş..mak, gül, gül..mek, gel, gel..mek, çiz, çiz..mek

قاچ , قاچ .. مق , وور , وور .. مق , قوش , قوش .. مق , گول , گول .. مك , كل , كل .. مك , چیز , چیز .. مك

Nihayetinde “mek” ve “mak” olduğu halde masdar olmayan kelimeler de vardır

Emek, ahmak, parmak gibi

Bu ve bazı içeriklerde bu Eserden Çokça istifade edilmiştir
Türkçe Yeni Sarf ve Nahiv Dersleri - Muharriri: Mithat Sadullah
Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-06-01

Genel isimden bir tek ferd murat edilmişse müfred, fazlası murat edilirse cemi olur. Osmanlıcada cemi edatı “ler” şeklindedir. Bununla çokluk, birden fazlalık manalarını vermiş oluruz. Türkçeden başka Arapça ve Farsça kelimelerin sonlarına ekleyerek de cemi çoğul yapılmış olur.

Misaller:

مفرد جمع
قوش قوشلر
آغاچ آغاچلر
Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-20

Yapılması istenen işler için, arzu, temenni bildirmek için iltizâmî sigası kullanılır.
Kelime köküne; hafiflerde “he, ye-he” ağırlarda “elif, yâ” ilave etmek suretiyle yapılır.

فعل التزامى مده اصليه مصدر
گزه گز گزمك
بسله يه بسله بسله مك
بولا بول بولمق

Masdar: Gezmek, beslemek, bulmak.

Madde-i Asliye: Gez, besle, bul.

Fiil-i İltizâmî: Geze, besleye, bula.

Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-20

Üç zaman vardır; mazi, hâl, istikbâl.

Mazi: Geçmiş zamanı bildirir. Geçmiş zamanda gerçekleşen fiiller, mazi olarak anılır.

Şemsi, Konya'ya gitti.

شمسى , قونيه يه كيتدى

Hal: Şimdiki zamanı bildirir. Şimdiki zamanda gerçekleşen fiiller, hal olarak anılır.

Sedat, evine gidiyor.

سداد , أوكه كيده يور

İstikbal: Gelecek zamanı bildirir. Gelecek zamanda gerçekleşen fiiller, istikbâl olarak anılır.

Arif Bey, Sonbaharda Bağdat'a gidecek.

عارف بك , صونبهارده بغداده گيده جك

Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-04

Rapt; iki cümleyi veya bir cümlede aynı cinsten parçaları birbirine bağlayan kelimelerdir.

Başlıca Rapt Edatları Şunlardır:

Ancak, fakat, zira, ama, lâkin, ise, yoksa, ve, de, dahi, bile, hatta, yahud
hem..hem, ha..ha, gerek..gerek, ister..ister, ister..isterse, yani, ki, eğer, şayet, bari

آنجق , فقط , زيرا , اما , لكن , ايسه , يوقسه , و , ده , دخى , بيله , حتى , ياخود

هم .. هم , ها .. ها , كرك .. كرك , ايستر .. ايستر ,ايستر .. ايسترسه , يعنى , كه , اكر , شايد , بارى

Gibi ve ile münasebet bildirdikleri zaman “rapt” olurlar.
Ahmed ile Muhammed mektebe gittiler.

احمد ايله محمد مكتبه كيتديلر

Sonunda (ki) olan birçok kelimeler rapt terkibi yaparlar ve mürekkeb rapt olurlar:
Çünki, halbuki, meğerki, kaldı ki, demek ki, madem ki, sanki

چونكه , حالبوكه , مكركه , قالديكه , ديمك كه , مادام كه , صانكه

Diğer mürekkeb raptlar:

Ma' mâfîh, ile beraber, bununla beraber...

... معمافيه , ايله برابر , بونكله برابر

İktibas: Türkçe'nin Sarfı - Hakkı Ateş
Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-04

He harfi ilk hecede okutucu olarak gelmiyor, yani gösterilmiyor. Orta, kapalı hecelerde de gösterilmez fakat orta, açık hecelerde gösterilir. Ortada gelen “he” okutucusu, kendisinden sonra gelen hiçbir harfle birleşmez!

İsimlerin yalın hali ve isim eklerinde “he” okutucusu kullanılır.

Misaller:

صارمه هفته
بره له سسله
ايسته گلسه
سويله سه بيلسه
گرچك دره ده
آرقاده چوجوغه
ترله أبه
غايه دقيقه
خسته أوده
يرده كوشه ده

Sarma, hafta, berele, sesle, iste, gelse, söylese, bilse, gerçek, derede, arkada, çocuğa, terle, ebe, gâye, dakika, hasta, evde, yerde, köşede.

Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-03

Bağlaç olan “ki” he okutucusu ile yazılır.

كه

Misaller:

بلكه حالبوكه
مادامكه چونكه
حيفاكه تاكه

Belki, halbuki, madem ki, çünkü, hayfâ ki, tâ ki.

Ki eki ise “ye” ile gösterilir.

كى

Misaller:

أوده كى آرقه ده كى
كوشه ده كى سسده كى
آتيده كى يرده كى

Evdeki, arkadaki, köşedeki, sesteki, âtîdeki, yerdeki.

Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-03

Bir ismin ifade ettiği, şahsın, hayvanın, şeyin küçük olduğunu bildirir.

Tasğir kaidesi ile, kelimenin hafif ve ağır olma durumuna göre cik, cık; sonu ünsüzle biten cezmliler için, yine hafif ve ağır olma durumuna göre ceğiz, cağız eki getirilir. Cağız bazen terâhüm, yani merhamet etme manasında da kullanılır.

Misaller:

جك جق
ألبسه جك آغاچ جق
كويجك قابلوجق
گوزلجك طوزجق
چیچكجك صارمه جق
تپه جك قماشجق
دره جك چاتالجق

Elbisecik, köycük, güzelcik, çiçekcik, tepecik, derecik; ağaçcık, kablocuk, tozcuk, sarmacık, kumaşcık, çatalcık.

أوجگز حيوانجغز
كلبجگز قوشجغز

Evceğiz, kulübeceğiz; hayvancağız, kuşcağız.

Kategori: Osmanlıca imla Ekleyen: Tazammun Tarih: 2016-05-03